پیج رنک یا pagerank یک الگوریتم پیشرفته برای تحلیل لینک های اینترنتی است که ارزش و اعتبار هر صفحه وب را بر اساس تعداد و کیفیت لینک های ورودی به آن مشخص می کند. نام این الگوریتم از نام خانوادگی لری پیج گرفته شده که با واژه صفحه وب شباهت دارد و در ترکیب با کلمه رنک به معنای رتبه بندی صفحات وب استفاده می شود. ایده اصلی پیج رنک بسیار ساده اما هوشمندانه است. این الگوریتم بر اساس این فرضیه کار می کند که اگر یک صفحه اینترنتی حاوی اطلاعات مفید و ارزشمند باشد صفحات دیگر وب به آن لینک خواهند داد به عبارت دیگر هر لینک ورودی از یک سایت به سایت دیگر مانند یک رای اعتماد برای صفحه مقصد در نظر گرفته می شود.
گوگل برای هر صفحه وب امتیازی بین صفر تا ده در نظر می گیرد که به آن پیج رنک یا به اختصار پی آر می گویند. امتیاز صفر نشان دهنده بی کیفیت بودن سایت است و امتیاز ده نشان دهنده معتبرترین منابع وب در سراسر دنیا می باشد که فقط وب سایت های بسیار معدودی مانند خود گوگل و ویکی پدیا و فیسبوک توانسته اند به این رتبه دست پیدا کنند.
روند تکامل پیج رنک
اولین ثبت اختراع یا پتنت الگوریتم پیج رنک در اول سپتامبر سال ۱۹۹۸ انجام شد و به الگوریتم اصلی گوگل برای رتبه بندی صفحات وب تبدیل گردید. این الگوریتم به سرعت گوگل را از سایر موتورهای جستجو متمایز کرد زیرا تا پیش از آن هیچ موتور جستجویی از ساختار لینک ها برای سنجش کیفیت استفاده نکرده بود.
در سال ۲۰۰۰ گوگل نوار ابزار خود را معرفی کرد که به کاربران و سئوکاران اجازه می داد امتیاز پیج رنک هر صفحه را به صورت یک عدد بین صفر تا ده مشاهده کنند. این نوار ابزار باعث شد تا متخصصین سئو تمام تمرکز خود را روی دریافت لینک های بیشتر قرار داده تا امتیاز سایت خود را بالا ببرند. این موضوع به مرور زمان منجر به سوء استفاده های گسترده و شکل گیری مزارع لینک و خرید و فروش بک لینک های بی کیفیت شد.
گوگل برای مقابله با این دستکاری ها تصمیم گرفت نمایش عمومی امتیاز پیج رنک را محدود کند. به روز رسانی نوار ابزار گوگل در سال ۲۰۱۴ متوقف شد و در نهایت در سال ۲۰۱۶ این ابزار برای همیشه خاموش گردید اما این به معنی از بین رفتن پیج رنک نیست. پیج رنک هنوز هم در هسته الگوریتم های گوگل فعال بوده و کارمندان گوگل به این اطلاعات دسترسی دارند اما دیگر به صورت عمومی نمایش داده نمی شود تا جلوی سوء استفاده ها گرفته شود.
پتنت اصلی پیج رنک که در سال ۱۹۹۸ ثبت شده بود در سال ۲۰۱۸ منقضی گردید و گوگل آن را با یک نسخه جدید جایگزین کرد. در پتنت جدید گوگل به جای بررسی همه لینک ها به صورت یکسان بر روی سایت های پایه یا مجموعه های مورد اعتماد تمرکز می کند. این سایت های پایه که شامل مراجع بزرگی مانند نیویورک تایمز هستند باید دارای کیفیت بالا و لینک های خروجی معتبر بوده و میزان نزدیکی و فاصله هر صفحه وب به این سایت های پایه ملاک اصلی رتبه بندی قرار می گیرد. اگر می خواهید بدانید که چگونه می توانید بدون درگیر شدن با جریمه های گوگل لینک سازی طبیعی انجام دهید دوره های تخصصی سئولرن بهترین نقشه راه را در اختیار شما قرار می دهند تا اصول لینک سازی مدرن را فرابگیرید.
فرمول ریاضی پیج رنک و مفاهیم فنی آن
برای درک عمیق پیج رنک باید با اصول ریاضی و تئوری پشت این الگوریتم آشنا شویم. پیج رنک وب را مانند یک نمودار جهت دار یا لینک گراف در نظر می گیرد که در آن هر صفحه وب یک گره و لینک های بین آن ها یال های این گراف هستند.
مفهوم لینک جویس یا ارزش لینک
در ساختار پیج رنک جریان ارزش و اعتباری که از یک صفحه به صفحه دیگر منتقل می شود را اصطلاحا لینک جویس می نامند. وقتی یک صفحه معتبر به صفحه دیگری لینک می دهد بخشی از ارزش خود را به آن منتقل کرده و باعث افزایش رتبه صفحه مقصد می شود اما اگر یک صفحه به سایت های زیادی لینک خروجی بدهد ارزش لینک جویس ارسالی به هر سایت کاهش می یابد زیرا این اعتبار بین تمام لینک های خروجی تقسیم خواهد شد.
فرمول ریاضی محاسبه پیج رنک
فرمول ریاضی اصلی پیج رنک برای یک صفحه فرضی مانند صفحه آ به صورت زیر تعریف می شود:
PR(A)=N1−d+d×(∣B1∣PR(B1)+∣B2∣PR(B2)+⋯+∣Bn∣PR(Bn))
در این فرمول فاکتورهای زیر نقش دارند:
- PR(A) امتیاز پیج رنک صفحه آ که در حال محاسبه آن هستیم.
- B1 تا Bn صفحاتی هستند که به صفحه آ لینک داده اند.
- PR(B) امتیاز پیج رنک صفحات لینک دهنده.
- |B| تعداد کل لینک های خروجی در صفحه لینک دهنده.
- N تعداد کل صفحات وب موجود در اینترنت.
- D ضریب میرایی یا Damping Factor احتمالی است که کاربر به کلیک روی لینک ها ادامه دهد که معمولا روی عدد هشتاد و پنج صدم تنظیم می شود.
طبق این فرمول اگر یک صفحه وب هیچ لینک ورودی نداشته باشد امتیاز آن صفر نمی شود بلکه با یک اعتبار اولیه یعنی پانزده صدم آغاز می شود. بک لینک دریافت شده از یک صفحه با رتبه بالا ارزش بسیار بیشتری نسبت به چندین بک لینک از صفحات بی ارزش دارد.
مدل جستجوگر تصادفی در مقابل جستجوگر منطقی
در محاسبات اولیه پیج رنک فرض بر این بود که یک کاربر به صورت تصادفی روی لینک های یک صفحه کلیک می کند که به آن مدل جستجوگر تصادفی می گفتند اما گوگل در سال ۲۰۰۴ با معرفی پتنت جستجوگر منطقی این رویکرد را تغییر داد.
در مدل جستجوگر منطقی فرض می شود که احتمال کلیک روی همه لینک ها یکسان نیست. کاربران بیشتر روی لینک های مرتبطی کلیک می کنند که دارای انکر تکست جذاب هستند و در بدنه اصلی محتوا قرار دارند. در مقابل لینک های موجود در فوتر یا منوهای حاشیه ای احتمال کلیک بسیار کمتری داشته و در نتیجه ارزش پیج رنک کمتری را منتقل می کنند.
مفاهیم زنجیره مارکوف و برطرف کردن تله های وب
در علم ریاضیات برای حل مسائل پیچیده پیج رنک از زنجیره مارکوف استفاده می شود که به بررسی توزیع احتمال در طول مراحل مختلف می پردازد. در ساختار وب دو مشکل بزرگ ریاضی وجود دارد که می تواند محاسبات پیج رنک را مختل کند:
- تله های عنکبوتی یا Spider Traps زمانی رخ می دهد که چند صفحه وب فقط به یکدیگر لینک می دهند و خزنده گوگل در یک حلقه بی نهایت گیر می افتد.
- بن بست ها یا Dead Ends صفحات وب هستند که هیچ لینک خروجی ندارند و باعث می شوند جریان انتقال اعتبار متوقف شود.
برای حل این مشکلات مفهوم دوربری یا تله پورت معرفی شد. با استفاده از ضریب میرایی فرض می شود که واکر تصادفی با احتمال پانزده درصد ممکن است کلیک روی لینک ها را رها کرده و آدرس یک سایت کاملا جدید را در مرورگر خود وارد کند چرا که این کار باعث می شود ماتریس انتقال همواره همگرا شده و امتیاز نهایی صفحات با ثبات کامل محاسبه گردد.
جایگاه پیج رنک در میان سایر الگوریتم های گوگل
گوگل امروزه از صدها فاکتور و الگوریتم مختلف برای رتبه بندی سایت ها استفاده می کند. پیج رنک دیگر تنها الگوریتم گوگل نیست بلکه به عنوان عضوی از یک خانواده بزرگ و هماهنگ عمل می نماید که هدف اصلی آن ها ارائه بهترین پاسخ به جستجوی کاربران است.
در جدول زیر می توانید لیست مهم ترین الگوریتم های فعال گوگل را به همراه سال معرفی و ویژگی های کلیدی آن ها مشاهده کنید تا دید عمیق تری نسبت به ساختار رتبه بندی گوگل پیدا کنید:
| نام الگوریتم | سال معرفی | ویژگی ها و اهداف اصلی در سئو |
| پیج رنک (Pagerank) | ۱۹۹۸ | رتبه بندی صفحات وب بر اساس تعداد و کیفیت لینک های ورودی به آن ها. |
| رقص گوگل (Google Dance) | ۲۰۰۰ | نوسانات موقت رتبه سایت ها پس از به روز رسانی الگوریتم ها برای ارزیابی رفتار کاربران. |
| هیل تاپ (Hilltop) | ۲۰۰۳ | تمرکز بر شناسایی صفحات متخصص و مراجع اصلی در موضوعات خاص. |
| سندباکس (Sandbox) | ۲۰۰۴ | قرار دادن سایت های جدید در دوره آزمایشی برای بررسی اصالت و جلوگیری از اسپم. |
| کافئین (Caffeine) | ۲۰۱۰ | افزایش سرعت فوق العاده در ایندکس و به روز رسانی سریع محتوای وب سایت ها. |
| تازگی محتوا (Freshness) | ۲۰۱۱ | اولویت دهی به محتوای جدید برای موضوعات داغ و رویدادهای روز. |
| پاندا (Panda) | ۲۰۱۱ | جریمه سایت های با محتوای کپی شده و کم ارزش و تاکید بر کیفیت محتوا. |
| ونیز (Venice) | ۲۰۱۲ | نمایش نتایج جستجو بر اساس موقعیت جغرافیایی و سئوی محلی کاربر. |
| دزد دریایی (Pirate) | ۲۰۱۲ | جریمه وب سایت هایی که قانون کپی رایت را نقض می کنند. |
| پنگوئن (Penguin) | ۲۰۱۲ | مبارزه با روش های لینک سازی غیرطبیعی و جریمه بک لینک های اسپم. |
| پیج لایوت (Page Layout) | ۲۰۱۲ | جریمه صفحات دارای تبلیغات بیش از حد در بخش بالایی سایت. |
| مرغ مگس خوار (Hummingbird) | ۲۰۱۳ | درک عمیق معنای عبارت های جستجو شده به جای تمرکز بر کلمات کلیدی. |
| کبوتر (Pigeon) | ۲۰۱۴ | بهینه سازی نتایج جستجوی محلی با اتصال به نقشه گوگل. |
| موبایل گدون (Mobilegeddon) | ۲۰۱۵ | اولویت دهی به وب سایت های سازگار با موبایل و ریسپانسیو. |
| رنک برین (RankBrain) | ۲۰۱۵ | استفاده از هوش مصنوعی برای درک هدف کاربر و رفتار او در نتایج جستجو. |
| موش کور (Possum) | ۲۰۱۶ | بهبود نتایج محلی و فیلتر کردن اطلاعات تکراری برای کسب و کارهای همسایه. |
| فرد (Fred) | ۲۰۱7 | جریمه سایت های بدون کیفیت که فقط برای کسب درآمد از تبلیغات ساخته شده اند. |
| مدیک (Medic) | ۲۰۱۸ | تمرکز بر کیفیت و اعتبار سایت های حوزه سلامت و دارایی بر اساس اصول علمی. |
| موبایل فرست ایندکس | ۲۰۱۸ | استفاده از نسخه موبایل سایت به عنوان مرجع اصلی برای رتبه بندی و ایندکس. |
| برت (BERT) | ۲۰۱۹ | تحلیل عمیق روابط بین کلمات در جمله برای درک زبان طبیعی انسان. |
| پاسیج (Passage Ranking) | ۲۰۲۰ | رتبه بندی بخش های خاصی از یک مقاله طولانی به جای کل صفحه. |
| هسته حیاتی وب (Core Web Vitals) | ۲۰۲۰ | بررسی سرعت بارگذاری و پایداری بصری و تجربه تعامل کاربر با سایت. |
| مام (MUM) | ۲۰۲۱ | پردازش اطلاعات چند وجهی شامل متن و تصویر و فیلم به زبان های مختلف. |
| بررسی محصول (Product Reviews) | ۲۰۲۱ | اولویت دهی به نقد و بررسی های دقیق و تجربه های واقعی استفاده از کالا. |
| الگوریتم E-E-A-T | ۲۰۲۲ | ارزیابی تجربه و تخصص و اعتبار و اعتمادپذیری تولیدکننده محتوا. |
| مفید بودن محتوا (Helpful Content) | ۲۰۲۲ | شناسایی و جریمه سایت هایی که برای موتورهای جستجو می نویسند نه کاربران. |
| اسپم برین (SpamBrain) | ۲۰۲۳ | مبارزه هوشمند با انواع اسپم و روش های دور زدن قوانین با یادگیری ماشین. |
همانطور که مشاهده می کنید سئو یک علم زنده و دائما در حال تغییر است. اگر می خواهید با این تغییرات همگام باشید و از رقبای خود عقب نمانید مقالات رایگان و دوره های سئولرن بهترین گزینه برای به روز نگه داشتن اطلاعات شما هستند.
مقایسه پیج رنک با معیارهای ابزارهای جانبی
از آنجا که گوگل امتیاز دقیق پیج رنک را دیگر به صورت عمومی نمایش نمی دهد ابزارهای معتبر سئو اقدام به طراحی معیارهای جایگزین کرده اند تا به وبمسترها در تخمین ارزش سایت ها کمک کنند. مهم ترین این ابزارها عبارتند از:
معیارهای ابزار ماز (Moz)
سایت ماز دو شاخص بسیار معروف را ارائه می کند که بین صفر تا صد امتیازدهی می شوند:
- DA اعتبار دامنه یا Domain Authority نشان دهنده قدرت و اعتبار کل دامنه وب سایت است.
- PA اعتبار صفحه یا Page Authority نشان دهنده قدرت یک صفحه مشخص از سایت می باشد.
شاخص اعتبار (Authority Score) در ابزارهای سئو
شاخص اعتبار یک امتیاز ترکیبی است که کیفیت کلی وب سایت را ارزیابی می کند و بر اساس فاکتورهایی مانند تعداد دامنه های ارجاع دهنده و نوع لینک های فالو و نوفالو و میزان ترافیک ارگانیک سایت محاسبه می شود. توجه داشته باشید که این معیارهای جانبی هرگز توسط خود گوگل در الگوریتم های رتبه بندی استفاده نخواهند شد بلکه فقط ابزارهایی برای مقایسه نسبی قدرت سایت شما با رقبایتان هستند. پیج رنک واقعی گوگل همچنان در پشت صحنه به عنوان معیار اصلی ارزیابی لینک ها فعال است.
فاکتورهای حیاتی موثر بر پیج رنک در سئو مدرن
برای اینکه بتوانید امتیاز پیج رنک صفحات سایت خود را ارتقا دهید باید بدانید که چه فاکتورهایی بر نحوه انتقال اعتبار لینک ها تاثیر می گذارند.
انکر تکست یا متن لینک شده
متن انکر تکست به گوگل کمک کرده تا موضوع صفحه مقصد را بهتر درک کند. در گذشته استفاده بیش از حد از کلمات کلیدی دقیق در انکر تکست ها راهی برای کسب رتبه سریع بود اما امروزه این کار می تواند به عنوان تکنیک کلاه سیاه شناسایی شده و جریمه گوگل را به همراه داشته باشد. امروزه باید از انکر تکست های طبیعی و متنوع استفاده نمایید.
ساختار لینک های داخلی
لینک سازی داخلی یکی از قدرتمندترین ابزارهای توزیع پیج رنک در میان صفحات سایت شما است. با ایجاد یک ساختار لینک سازی اصولی می توانید اعتباری که صفحات مهم سایت شما از طریق بک لینک ها دریافت کرده اند را در سراسر صفحات دیگر سایت خود توزیع کرده و صفحات ناشناخته تر را بالا بکشید.
لینک های نوفالو Nofollow
ویژگی نوفالو Nofollow به موتورهای جستجو می گوید که لینک مورد نظر را دنبال نکنند. تا پیش از سال ۲۰۰۹ سئوکاران از ویژگی نوفالو برای مهندسی جریان پیج رنک استفاده می کردند تا اعتبار صفحات را در مسیرهای خاصی متمرکز کنند اما در سال ۲۰۰۹ مت کاتس از مدیران گوگل اعلام کرد که این روش دیگر کارایی ندارد. امروزه پیج رنک به طور مساوی بین تمام لینک های خروجی تقسیم می شود با این تفاوت که سهم اختصاص یافته به لینک های نوفالو هدایت نشده و اصطلاحا هدر می رود. در حالی که سهم لینک های فالو به صفحه مقصد منتقل می گردد. بنابراین استفاده بی جا از تگ نوفالو در لینک های داخلی می تواند به اعتبار سایت شما آسیب بزند.
استراتژی های طلایی برای افزایش طبیعی پیج رنک
افزایش پیج رنک یک فرآیند مداوم است که نیاز به صبر و استراتژی دارد. برای بهبود رنک سایت خود باید از روش های زیر استفاده کنید:
تولید محتوای بی نظیر و مرجع
بهترین و پایدارترین راه برای دریافت بک لینک های طبیعی تولید محتوایی است که دیگران نتوانند از آن چشم پوشی کنند. مقالات جامع و راهنماهای گام به گام و مطالعات موردی به عنوان آهنربایی برای جذب بک لینک از سایت های معتبر عمل می نمایند. وقتی سایت های همکار به مطالب شما به عنوان مرجع لینک می دهند پیج رنک شما به صورت کاملا طبیعی افزایش می یابد. خرید بک لینک ویکی پدیا از مجموعه ی سئو یازده میتواند به افزایش طبیعی پیج رنک شما کمک کند.
استفاده از ساختار پیلار کلاستر (ستون و خوشه)
یکی از بهترین روش ها برای بهینه سازی ساختار لینک های داخلی اجرای مدل پیلار کلاستر است. در این روش شما یک مقاله جامع و طولانی به عنوان ستون اصلی یا پیلار ایجاد کرده و سپس مقالات فرعی و تخصصی تر را به عنوان خوشه ها یا کلاسترها در اطراف آن می نویسید. با لینک دادن این صفحات به یکدیگر جریان پیج رنک به بهترین شکل ممکن در سایت شما گردش پیدا می کند.
رپورتاژ آگهی در رسانه های پرمخاطب و معتبر
انتشار رپورتاژ آگهی در سایت های معتبر و مرتبط با حوزه کاری تان به شما کمک می کند تا بک لینک های فالو و باارزش دریافت کنید. دقت داشته باشید که رپورتاژ خود را در سایت هایی منتشر نمایید که خود دارای بک لینک پروفایل سالمی هستند تا اعتبار مثبت آن ها به سایت شما منتقل شود.
پرهیز از اشتباهات مهلک سئو کلاه سیاه
به هیچ وجه به سراغ روش های غیرقانونی مانند خرید لینک های ارزان و تبادل لینک های بی هدف و مزارع لینک نروید. گوگل با استفاده از الگوریتم پنگوئن و سیستم های هوشمند اسپم برین به راحتی این الگوها را شناسایی کرده و سایت شما را با افت شدید رتبه مواجه می کند.
الگوریتم پیج رنک با وجود گذشت بیش از دو دهه از تولدش همچنان به عنوان یکی از سه ستون اصلی رتبه بندی گوگل به کار خود ادامه می دهد. اگرچه نوار ابزار آن دیگر وجود ندارد اما درک ریاضیات و تئوری پشت این الگوریتم به شما کمک می کند تا استراتژی های لینک سازی داخلی و خارجی خود را بسیار هوشمندانه تر طراحی کنید. به یاد داشته باشید که کلید طلایی گوگل برای رتبه بندی رضایت کاربر و ارائه محتوای مفید است.
سئو یک فرآیند پیچیده و شیرین بوده که نیاز به تخصص و تجربه دارد. اگر می خواهید سایت خود را به لینک یک گوگل برسانید و درآمد خود را چندین برابر کنید همین حالا به سایت سئولرن مراجعه کرده و از آموزش های تخصصی و مشاوره های تیم ما استفاده نمایید.
دیدگاهتان را بنویسید